Kök Ur Nematodunun Tanımı

Kök ur nematodları, konukçu bitkilerin kök dokusuna girerek beslenen endoparazit canlılardır.

• Dişiler beyazımsı ve armut şeklindedir, köklerdeki urların içinde yaşarlar.
• Erkekler iplik gibi ince yapılıdır ve gelişim sonrası toprağa geçerler.
• Bir dişi ortalama 350 yumurta bırakabilir.

👉 Benzer kök zararlıları hakkında bilgi için bitki hastalıkları kategorimizi inceleyebilirsiniz.

Yaşama Döngüsü

• Yumurtadan çıkan ikinci dönem larvalar toprağa geçer ve bitki köklerine saldırır.
• Kök dokusunda beslenerek gelişir ve 3 gömlek değiştirip ergin hale gelirler.
• Uygun koşullarda yılda 3–4 nesil verebilirler.
• Özellikle 20–27°C sıcaklıkta ve nemli topraklarda yoğun şekilde çoğalırlar.

Kök Ur Nematodunun Zararları

Bitki köklerinde oluşan urlar, su ve besin iletimini bozarak kök fonksiyonlarını engeller.

Zarar belirtileri:

• Bitkide bodurlaşma ve gelişme geriliği
• Yapraklarda sararma ve solgunluk
• Çiçek ve meyve dökülmeleri
• Şiddetli durumlarda bitkinin tamamen kuruması

Domates ve patlıcanda %25–60, hıyarda %16–47’ye kadar ürün kaybı bildirilmiştir. Özellikle bakteri ve mantar hastalıklarıyla birlikte zarar daha da artmaktadır.

Kök Ur Nematodunun Konukçu Bitkileri

Kök ur nematodlarının 30’dan fazla türü ve 2000’in üzerinde konukçusu vardır.
Başlıca etkilenen bitkiler:

• Domates, patlıcan, hıyar, kabak, bamya
• Fasulye, bezelye, bakla
• Marul, maydanoz, lahana, ıspanak, pırasa
• Kavun ve karpuz

Ayrıca köpek üzümü gibi yabancı otlar da bu zararlının yayılmasına neden olmaktadır.

Kök Ur Nematodu ile Mücadele Yöntemleri

Kültürel Önlemler

• Temiz ve nematod bulaşmamış fide kullanmak
• Enfekte kökleri söküp imha etmek
• Toprağı yaz aylarında birkaç kez alt üst ederek işlemek
• Münavebe (ürün rotasyonu) uygulamak
• Solarizasyon yöntemi ile toprağı güneş enerjisiyle dezenfekte etmek
• Seralarda aşılı fide kullanmak

Yasal Önlemler

Kök ur nematodu karantina kapsamında olduğundan, bulaşık materyalin temiz bölgelere taşınması kesinlikle yasaktır.

Kimyasal Mücadele

• Kültürel önlemler yeterli olmazsa ruhsatlı nematisitler kullanılabilir.
• İlaçlama zamanı, toprak sıcaklığı 15°C’nin üzerinde olduğunda uygundur.
• Mayıs–Haziran veya Eylül–Ekim ayları en uygun dönemlerdir.

Sık Sorulan Sorular (SSS)

Kök ur nematodu nedir?

Sebze ve tarla bitkilerinin köklerinde urlar oluşturan, verim kaybına yol açan toprak kökenli bir zararlıdır.

Kök ur nematodunun zararını nasıl anlarım?

Bitkilerde bodurlaşma, yapraklarda sararma, köklerde düzensiz urlar görülmesi tipik belirtilerdir.

Kök ur nematodu hangi ürünlere zarar verir?

Domates, patlıcan, hıyar, kabak, fasulye, marul, lahana, kavun ve karpuz başlıca konukçulardır.

Mücadelede en etkili yöntem nedir?

Solarizasyon, münavebe ve aşılı fide kullanımı en etkili yöntemlerdir. Gerekirse kimyasal ilaçlama da uygulanabilir.

Kök Ur Nematodu

Kök-ur Nematodu ile Mücadele
Sebze Zararlılarından Kök-ur nematodları, konukçu bitkisinin kökünde meydana getirdikleri irili ufaklı urlarla kolayca tanınırlar.

KÖK-UR NEMATODLARI
Kök-ur nematodları, konukçu bitkisinin kökünde meydana getirdikleri irili ufaklı urlarla kolayca tanınırlar. Beyazımsı renkte şişkin armut şeklindeki dişiler, bu urların içinde yaşarlar. Erkekleri ince uzun, iplik şeklindedir ve ergin olduktan sonra toprağa geçerler. Türlere göre değişmekle birlikte, dişileri 0,7-0,8 mm boyunda; 0,3-0,4 mm eninde, erkekleri 1,2-2,0 mm, larvaları ise 0,3-0,5 mm boyundadır.

YAŞAMA ŞEKLİ:
Dişiler yumurtalarını, vücudunun hemen arkasındaki, bir kısmı köke gömülü, bir kısmı kök yüzeyinde olan jelatinimsi bir kese içinde kitle halinde bırakır ve ölürler. Bir kese içinde ortalama 350 adet yumurta bulunabilir.
Birinci dönemi yumurta içinde tamamlayan larvalar, ikinci dönemde yumurtayı terk ederek toprağa geçerler. Konukçu bitkinin köküne rastlayan ikinci dönem larvalar kök ucundan bitki dokusuna girerler. Dokuda sabitleşerek beslenir ve 3 gömlek daha değiştirerek ergin olurlar. Kışı, bitki köklerinde oluşturduğu urlar içinde veya toprakta, larva ya da yumurta halinde geçirir. Hafif ve orta karaktere sahip, tınlı kumlu topraklarda yoğunlukları oldukça fazladır. Toprak sıcaklığı 10 0C’den aşağı ise gelişme olmaz. Nematod zararı 15 0C’de başlar, 20-27 0C sıcaklık ve % 40-90 oranındaki nem gelişmeleri için uygundur. Ülkemizde yılda 3-4 nesil verebilir.

ZARAR ŞEKLİ:
Kök ur nematodları endoparazit (bitki bünyesinde yaşayan ve çoğalan) nematodlardır. Beslenme sırasında stiletinden (sokucu-emici ağız iğnesinden) hücre içerisine bıraktığı toksik salgılar sonucunda bitkinin köklerinde urlar meydana getirirler. Bu urlar, bitkideki su dolaşım düzenini bozar ve kökün fonksiyonlarını engeller. Bitkide gelişme yavaşlar ve durur, bodurlaşma görülür. Yapraklarda sararma, çiçek ve meyve dökülmeleri olur. Enfeksiyon ağır ise bitki tamamen kuruyabilir.
Nematodun zarar derecesi populasyon yoğunluğuna ve bitki çeşidine göre değişmektedir.
Genellikle domates ve patlıcanda %25-35 arasında zarara neden olmakta, bu oran bazen %50-60’a kadar yükselebilmektedir. Sera koşullarında yetiştirilen hıyarlarda ise %16-47 arasında ürün kaybına neden olmaktadır. Bakteri ve mantarlar gibi hastalık etmenleriyle bulaşık bitkilerde Kök-ur nematodlarının zararı artmaktadır.
Köklerdeki urların baklagil nodozitelerinden farkı, daha açık renkli ve gayri muntazam şekilli oluşlarıdır. Urların içinde ergin dişiyi de bulmak mümkündür. Ülkemizde hemen hemen tüm bölgelerimizde bu nematoda rastlanabilir.

BESLENDİĞİ BİTKİLER:
Kök-ur nematodları, hemen hemen bütün kültür bitkilerinde zarara neden olabilir. Kök-ur nematodlarının 30’a yakın türü ve 2000 den fazla konukçusu olduğu bilinmektedir. Domates, patlıcan, hıyar, kabak, bamya, fasulye, bezelye, bakla, marul, maydanoz, pırasa, ıspanak, lahana, kavun, karpuz Kök-ur nematodlarından zarar görür.
Yabancıotlardan pek çoğu özellikle köpek üzümü Kök-ur nematodlarına konukçuluk yaparak bulaşık sahalarda enfeksiyon kaynağı oluşturmaktadır.

MÜCADELESİ
Kültürel Önlemler
Kök-ur nematodlarının konukçusunun çok olması, sulanabilen alanlarda özellikle sebzelerin yetiştirilmesi, bazı yerlerde, yıl içinde birden fazla ürünün üretiminin yapılması nedeniyle kültürel önlemlerin uygulanması güç olmaktadır. Bununla birlikte;
– Nematodla bulaşık olmayan fide kullanılmalıdır.
– Nematod ile bulaşma riskine karşılık kanal suları ve akarsular sulama suyu olarak kullanılmamalı ve sulamada artezyen tercih edilmelidir.
– Toprakla ve toprak işleme aletleri ile olabilecek bulaşmalar önlenmelidir. 
– Bulaşık bitki kökleri toplanıp yakılmalıdır.
– Ekim veya dikime hazırlık maksadıyla yapılan toprak işlemeleri; sıcak ve kurak mevsimlerde toprağın birkaç defa alt üst edilmesiyle yapılmalıdır. Seralarda ise sıcak aylarda ve seranın boş olduğu zamanlarda 15 gün ara ile toprağın 30-40 cm derinlikte en az iki kez alt üst edilerek işlenmesi gerekir.
– Mümkünse tarla nadasa bırakılmalı veya 3-4 yıllık bir münavebe uygulanmalıdır.
– Ayrıca çeşitli yönleri ile ülke ve bölge koşullarına uygun ve dayanıklı çeşitler yetiştirilmelidir.
– Kültürel önlemlerin yanı sıra seralarda özellikle Akdeniz Bölgesinde solarizasyon uygulaması, nematod zararını azaltmada oldukça etkili ve ekonomik bir yöntemdir.
– Kök ur nematodu ile bulaşık seralarda aşılı fide kullanılabilir. 
Yasal Önlemler
– Kök-ur nematodları iç karantinaya tabidir. Bu nedenle bulaşık üretim materyallerinin temiz bölgelere taşınmasına engel olunmalıdır.

Kimyasal Mücadele
Kimyasal mücadelede başarılı olmak için öncelikle kültürel önlemlerin alınması gerekir. Çünkü nematisitlerle toprak ilaçlaması yüksek maliyet gerektirir. Ekimden 3 hafta önce veya ekim sırasında herhangi bir ruhsatlı nematod ilacı ile toprak ilaçlaması yapılabilir.

İlaçlama Tekniği: 
Kök-ur nematodlarının ilaçlama zamanının saptanmasında, nematodun biyolojik dönemi, toprak karakteri, toprağın sıcaklığı ve nem durumu, kalıntı açısından kullanılacak nematisitlerin sistemik olup olmadıkları gibi etkenler dikkate alınmalıdır. İlaçlama sırasında toprak sıcaklığı 100C’nin üzerinde olmalıdır. Özellikle toprak sıcaklığının 15 0C ve üzerinde olduğu Mayıs-Haziran veya Eylül-Ekim ayları ilaçlama için uygundur.
İlaçların uygulanmasından önce toprağın derince işlenmiş olması gerekir. Sıvı ilaçlar tüm parseli sulayabilecek miktarda suya karıştırılarak, süzgeçli kova veya sırt tulumbası ile uygulanır. Granül terkipli ilaçlar seranın büyüklüğüne göre hesaplanarak bir miktar ince kumla karıştırılır ve toprak yüzeyine el ile (eldivenli) veya bir gübre dağıtıcısı ile homojen olarak dağıtılır. Uygulamadan hemen sonra ilacın 15-20 cm toprak derinliğine inebilmesi için tırmık geçirilir. Daha sonra fideler dikilerek sulanır.