Zeytin Yara Koşnili Nedir?

Zeytin yara koşnili (Pollinia pollini), zeytin ağaçlarının en tehlikeli zararlılarından biridir. Ergin bireyler genellikle küre şeklinde olup, bulundukları yüzeyin şekline uyum sağlar. İlk dönemde sarımsı renkte iken zamanla fıstık içi rengine dönüşürler. Boyları 1–1,5 mm olup zamanla mumsu yapışkan bir tabaka ile kaplanırlar.

Benzer şekilde zeytinliklerde görülen zeytin pamuklu koşnili de özsuyu emerek benzer zararlar vermektedir.

Yaşayışı ve Zararı

• Yumurtlama dönemi iklim şartlarına bağlı olarak Nisan sonu – Temmuz sonu arasında gerçekleşir.
• Hareketli larvalar özellikle ilkbahar ve yaz aylarında ortaya çıkar.
• Larvalar, ağaçtaki yarık ve çatlaklara yerleşerek kısa sürede sabitlenir.
• Erkek bireyler pupa dönemini de geçirerek gelişimlerini tamamlar.

Zeytin Yara Koşnilinin Zarar Şekli

• Özsuyu emerek bitkinin zayıflamasına neden olur.
• Tepe tomurcuklarını kurutarak sürgünlerin gelişimini engeller.
• Yaprak koltuklarına yerleştiğinde yaprak dökülmelerine yol açar.
• Ağır bulaşmalarda sürgünler kurur ve ağaç meyve bağlayamaz.
• 3 yaşlı dallar 1–2 yıl içinde tamamen kuruyabilir.

Yoğun popülasyonlarda zeytin ağaçları çalılaşır, verim ciddi oranda düşer.

Konukçuları

• Kültür zeytini
• Yabani zeytin

Doğal Düşmanları

Doğal denge içinde bazı faydalı böcekler zeytin yara koşnili ile beslenmektedir:

• Chilocorus bipustulatus (uğur böceği türü)
• Exochomus quadrimaculatus
• Chrysopa sp. (altın gözlü böcekler)
• Cheletogenes ornatus

Bu doğal düşmanların varlığı, zararlının popülasyonunu dengelemektedir.

Zeytin Yara Koşnili ile Mücadele

Kültürel Önlemler

• Bulaşık dallar kesilip yakılmalıdır.
• Sırıkla zeytin hasadı yapılmamalıdır.
• Zayıf düşmüş ağaçlar güçlendirilmeli, uygun gübreleme yapılmalıdır.
• Kuruyan dallar budanmalı, ağaçların iç kısımları ışık ve hava alacak şekilde açılmalıdır.
• Özellikle soğuk zararından sonra yapılan budamalar, zararlı popülasyonunu azaltmada oldukça etkilidir.

Kimyasal Mücadele

• İlaçlama, larvalara karşı yapılmalıdır.
• Parazitlenmenin %50’nin altında olduğu bahçelerde uygulanır.
• İlaçlama zamanı, ağaçların çiçekte olmadığı ve yumurtaların %50’sinin açıldığı dönemdir.

Sık Sorulan Sorular

Zeytin yara koşnili en çok ne zaman zarar yapar?

Larva çıkışlarının yoğun olduğu ilkbahar ve yaz aylarında zararı en yüksek seviyeye ulaşır.

Zeytin yara koşnili sadece kültür zeytininde mi görülür?

Hayır, hem kültür zeytini hem de yabani zeytin bu zararlının konukçusudur.

Doğal düşmanlar zararlıyı tamamen yok eder mi?

Doğal düşmanlar popülasyonu baskılar fakat yoğun bulaşmalarda ek mücadele yöntemleri şarttır.

En etkili mücadele yöntemi nedir?

Zararlıya karşı kültürel önlemler + doğru zamanda yapılan kimyasal mücadele en etkili yöntemdir.

Zeytin Yara Koşnili

Tanımı, yaşayışı ve zarar şekli :
Ergin böcek, genellikle küre şeklinde olup, çok defa yerleştiği yerin şekline uyar. Önceleri sarımsı görünüşte olan ergin, sonradan fıstık içi rengine dönüşür. Boyu 1-1.5mm kadardır. Zamanla mumsu yapışkan bir madde ile kaplanır.
Zeytin yara koşnili, kışı dal ve dalcıkların yarık ve çatlaklarında ergin dişi halinde geçirir. Yumurtlama, yılın iklim koşullarına bağlı olarak, nisan sonu mayıs başlarında başlar ve temmuz sonuna kadar devam eder.
Hareketli larvaların çıkışı, nisan ayı ortalarında başlar, mayıs başlarında en yüksek seviyeye ulaşır ve çıkışlar, yaz boyunca devam eder. Çıkan larvalar çeşitli nedenlerle meydana gelmiş yarık ve çatlaklara yerleşerek bir günde sabitleşir. Dişiler, hareketli birinci ve ikinci larva dönemlerini, erkekler ise bunlara ek olarak pupa dönemlerini de geçirerek gelişmesini tamamlar. Birinci larva dönemleri, kabuklarının seyrek dokulu olması nedeniyle, hem yüksek sıcaklıklardan, hem de kış aylarında 0°C’nin altındaki sıcaklıklardan etkilenerek zarar görürler. İkinci dönem larvalar ve erginler ise genellikle kalın kabuklar altında ve yığın halinde yaşadıkları için, olumsuz iklim koşullarından etkilenmezler.
Zeytin yara koşnili, kısmen solmaya yüz tutan ve zayıf kalan ağaçlarda küçük don çatlaklarına ve sırık yaralarına yerleşerek, bitkinin özsuyunu emmek suretiyle zararlı olmaktadır. Mücadelesi yapılmadığı zaman ağaç çalılaşmakta, dal ve dalcıkları kurumaktadır. Türkiye’de 1938 yılından beri zarar yaptığı bilinmektedir. Zeytin yara koşnili’nin zararı, tepe tomurcuklarını kurutmakla başlamaktadır. Ağır bulaşmalarda, ilkbaharda sürekli sürgün vermek için çaba harcayan ağaçta, sürgün boyları kısalmaktadır. Büyümede gerileme olmakta ve çoğu kez ağaç meyve bağlayamamaktadır. Yaprak koltuklarına yerleştiği sürgünlerde ise yapraklar dökülmekte ve sürgünler kurumaktadır. Ağır bulaşmalarda 3 yaşlı dallar 1-2 yıl içinde kuruduğundan zararlının popülasyonu da azalmakta, yeni sürgün teşekkülü olmayan ağaçlarda ise varlığını sürdüremez.
Zeytin yara koşnili’nin hareketli larvalarının çıkmaya başladığı dönemde yağışların olması durumunda büyük oranda ölümler gerçekleşir. Eğer bu dönemde üç günlük sıcaklık ortalaması 30oC’nin üzerinde seyrederse larva çıkışları durur. Sıcaklık 40 C’nin üzerine çıkarsa büyük oranda I. dönem larva ölümleri görülür. Ayrıca kışa I. dönem larva olarak girenler minimum sıcaklıkların 0oC’nin altına düşmesi ile büyük oranda ölmektedirler.

Konukçuları: 
Zararlının tek konukçusu kültür zeytini ve Yabani zeytindir.

Doğal düşmanları :
Yapılan çalışmalarda, aşağıdaki doğal düşmanlar saptanmıştır:
Chilocorus bipustulatus (L.) (Col.: Coccinellidae),
Exochomus quadrimaculatus (L) (Col.:Coccinellidae),
Chrysopa sp. (Neur.:Chrysopidae),
Cheletogenes ornatus (Can. And Fan.) (Acarina:Cheyletidae)

Mücadelesi :
Kültürel önlemler:
Zeytin yara koşnili ile bulaşık dallar kesilip yakılmalıdır. Sırıkla hasat yapılmamalıdır.  Zeytin yara koşnili kuvvetli ağaçlarda daha az yaşama şansı bulabildiğinden çeşitli sebeplerle zayıf düşmüş ağaçları kuvvetlendirmek gerekir. Kuruyan dalların kesilmesi, ağaçların iç kısımlarının hava ve ışık almasını sağlayacak şekilde budanması ve gübrelemenin tekniğine uygun olarak yapılması gerekmektedir. Zeytin yara koşnili mücadelesinde, budama önemli rol oynar. Özellikle soğuk zararından sonra budama yapılarak, zararlı popülasyonu düşürülmelidir.

Kimyasal mücadele: 
İlaçlı mücadele, Zeytin yara koşnilinin larvalarına karşı yapılır. Parazitlenmenin %50’nin altında olduğu bahçelerde, ağaçların çiçekte olmadığı ve yumurtaların %50’sinin açıldığı zaman ilaçlı mücadeleye başlanmalıdır