Elma Kara Lekesi Hastalığının Etmeni

Hastalık etmeni, kış aylarını infekte olmuş dallar veya yapraklarda geçirir. İlkbaharda askosporlar olgunlaşır ve çiçek gözleri ile yeşil sürgünlere taşınır. Yağmurlar ve rüzgâr ile yayılım gerçekleşir. Sekonder enfeksiyonlar ise konukçu üzerindeki püstüllerden üretilen konidisporlar aracılığıyla sezon boyunca devam eder.

Hastalığın gelişimi için sıcaklık ve yaprak ıslaklığı kritik öneme sahiptir. Genç yapraklarda belirtiler yaklaşık 8 gün, yaşlı yapraklarda ise 2 ay içinde görülür. Genç meyveler çok duyarlı iken, olgun meyveler uzun süre hastalığa karşı hassas kalabilir.

Belirtileri

• Yapraklar: Alt ve üst yüzeyde yağlımsı, daha sonra zeytin rengi ve kahverengiye dönüşen lekeler. Kadifemsi yapıdadır ve çatlaklar oluşur. Ağır enfeksiyonlarda yapraklar sararır ve erken dökülür.
• Meyveler: Yeşilimtırak lekeler, zamanla kahverengine dönüşür. Lekeler birleşerek meyvenin şeklini bozar ve büyümesini durdurur.
• Sürgünler: Oval veya yuvarlak kabarcıklar, püstül denilen yapılar çatlar ve birleşerek “uyuz” veya “sıraca” yaraları oluşturur.

Elma Kara Lekesi ile Mücadele

Kültürel Mücadele

• Yere dökülen yapraklar sonbaharda toplanmalı, yakılmalı veya derince gömülmelidir.
• Sıracalı dallar budanarak bahçeden uzaklaştırılmalıdır.
• Ağaçlar hava akımına izin verecek şekilde taçlanmalı ve uygun aralıklarla dikilmelidir.

Kimyasal Mücadele

İlaçlama Zamanları

1. Çiçek gözleri kabardığında: Dal sıracası bulunan yerlerde 3–5 gün önce ilaçlama yapılır.
2. Pembe rozet tomurcuğu döneminde: Çiçekler ayrı ayrı görüldüğünde uygulanır.
3. Çiçek taç yaprakları %70–80 döküldüğünde: Uygulama yapılır.
4. Diğer ilaçlamalar: İklim ve hastalık ilerlemesine bağlı olarak ilaç etki süreleri dikkate alınarak uygulanır.

Kullanılacak İlaçlar

• Dal sıracası bulunan bahçeler:
  • 1. ilaçlama: %2’lik Bordo Bulamacı veya hazır bakırlı preparatlar (%0,8 doz)
    2. ilaçlama: Hazır bakırlı preparatlar (%0,4 doz) veya diğer ruhsatlı ilaçlar
  • Diğer uygulamalarda bakırlı olmayan ilaçlar önerilen dozlarda kullanılabilir.
• Dal sıracası olmayan bahçeler:
  • 1. ilaçlama: %1’lik Bordo Bulamacı veya hazır bakırlı preparatlar (%0,4 doz)
  • Diğer uygulamalar, dal sıracası olan bahçelerle aynı şekilde yapılır.

Kimyasal mücadeleye başlamadan önce İl ve İlçe Müdürlüklerinin Tahmin ve Erken Uyarı Programı uyarılarını takip etmek önemlidir.

Sık Sorulan Sorular

Elma kara lekesi hangi dönemlerde ortaya çıkar?

İlk belirtiler genellikle çiçeklenme zamanında görülür; yaprak ve meyvelerde lekeler oluşur.

Hastalık meyve kalitesini etkiler mi?

Evet, lekeler birleşerek meyvenin şeklini bozar ve gelişimini durdurur, bu da ekonomik kayıplara yol açar.

Dal sıracası nedir ve neden önemlidir?

Dal sıracası, fungal etmenin püstül denilen yapılarında meydana gelen yaralardır ve hastalığın yayılmasında birincil kaynak olarak görev yapar.

Kültürel önlemler yeterli olur mu?

Kültürel önlemler hastalığı azaltır ama özellikle yüksek riskli bahçelerde kimyasal mücadele de şarttır.

• Elma yaprak biti ile mücadele
• Elma Ağ Kurdu
• Elma Yaprak Bükeni 

Elma Kara Lekesi

Hastalık etmeninin genel özellikleri:
Venturia pirina Aderh. (anamorph: Fusicladium pyrorum (Lib.) Fuckel) Pear fungal bir hastalik etmen olup, kara leke olarak adlandirilir.Dünyada ekonomik olarak önemli hasaliklardan biridir ve duyarli kültüvarlarda ciddi zararlara neden olmaktadir. Hastalik tüm yönleri ile elma kara leke (Venturia inaequalis) hastaligina benzer ve her iki fungus biyolojik olarak ayni katogoride yer almaktadir. Armut kültüvarlari hastalik etmenine karsi oldukça farkli duyarlilik gösterir, yani bir bölgede dayanikli olan kültüvar diger bir bölgede hassas olabilir.Fungal etmen infekteli dallar üzerinde misel ya da yapraklarda kis gibi olumsuz kosullarini geçirir. Armutlarin yesil aksam ya da meyve infeksiyonlari elma kara leke fungusu ile elmalarin infeksiyonlari için gerekli olan sartlara çok benzemektedir. Fungal etmenin askosporlari ana inokulum kaynagidir. Askosporlar 6 ile 8 haftalik bir peryotta olgunlasmasini tamamlar ve infeksiyonlar ilk olarak baharin çiçek gözleri yesil uç devresindeyken olmaktadir. Yapraklarda kislayan askosporlar yagmurlarin yagmasi ile serbest kalir ve hava akimlariyla yesil aksama ya da meyvelere tasinir. Konidisporlar inokulumun ikincil enfeksiyon kaynaklaridir ve bunlar ya ana infeksiyonlar ile baslatilan lezyonlarda ya da infekteli dallarin püstülleri üzerinde üretilir. Bir çok sekonder infeksiyon gelisme sezonu boyunca ortaya çikar. Hastaligin gelisimi Infeksiyon için gerek duyulan islaklik ve sicakligin uzunlugu bagimlidir. Bu iki faktör önemli bir rol üstelenir. Hatta yaparaklarin islaklik süreleri belirlenerek hastaligin infeksiyonlarinin olup olamyacagina karar verilebilir. Kara leke belirtileri yapraklarda 8 gün ve daha yasli yapraklarda ise 2 ay kadar bir sürede ortaya çikmaktadir. Meyvelerde gençken çok duyarlidir, olgun meyveler ise islaklik süresinin artmasi ile uzun süre duyarli kalabilir.

Belirtileri:
Hastalığın belirtileri yaprak, meyve ve sürgünlerde görülür.Genellikle biraz geç olmasına karşın ilk simptomları çiçeklenme zamanı görebiliriz. Yaprağın alt ve üst yüzünde oluşan lekeler başlangıçta yağlımsı görünüştedir. Lekeler giderek zeytin rengini alır sonra da kahverengileşir. Kadifemsi yapıdadır ve zamanla lekeli kısımdaki doku ölür, üzerinde çatlaklar ve delikler oluşur. Ağır hastalıklı yapraklar sararır ve erkenden dökülürler. Meyvedeki lekeler yeşilimtırak olup zamanla kahverengine dönüşür. Küçük lekeler zamanla birleşerek bu kısımda meyvenin gelişmesini durdurur ve şekli bozuk meyveler oluşur. Sürgünde lekeler oval veya yuvarlak kabarcıklar şeklindedir. Püstül denilen bu kabarcıklar ilkbaharda çatlar. Püstüller zamanla birleşerek “uyuz” veya “sıraca” denilen yaraları oluşturur.

Mücadelesi:

Kültürel Mücadele:
Yere dökülen yapraklar sonbaharda toplanıp yakılmalı veya derince gömülmelidir. Sıracalı dallar budanarak bahçeden uzaklaştırılmalıdır. Ağaçlar yapraklardaki zemin daha hızlı kuruyabilmesi için hava akımına izin verecek şekilde taçlanmalı ve uygun aralıklarla dikilmelidir.

Kimyasal Mücadele:   İlaçlama Zamanları:
1. İlaçlama: Çiçek gözleri kabardığında (dal sıracası bulunan yerlerde 3–5 gün önce)
2. İlaçlama: Pembe rozet tomurcuğu döneminde (çiçekler ayrı ayrı görüldüğünde)
3. İlaçlama: Çiçek taç yaprakları %70–80 dökülünce
4. ve diğer ilaçlamalar ise iklim koşullarının hastalığın ilerlemesi için uygun olduğu durumlarda kullanılan ilaçların etki süreleri dikkate alınarak uygulanmalıdır.
Bu konuda tahmin ve Erken Uyarı Programı mevcut olup, kimyasal mücadele yapılmadan önce uyarı sisteminin bulunduğu İl ve İlçe Müdürlüklerinin uyarıları dikkate alınmalıdır.

İlaçlamalarda;
a) Dal sıracası bulunan yerlerde:
1. İlaçlamada, %2’lik Bordo Bulamacı veya hazır bakırlı preparatlardan birisi %0,8 dozunda
2. İlaçlamada hazır bakırlı preparatlardan birisi %0,4 dozunda veya diğer ilaçlardan birisi önerilen dozlarda kullanılmalıdır.
3. ve diğer ilaçlamalarda bakırlı ilaçlar dışındaki ilaçlardan birisi önerilen dozda kullanılmalıdır.
b) Dal sıracası bulunmayan yerlerde:
1. İlaçlama %1’lik Bordo Bulamacı veya hazır bakırlı preparatlardan birisi %0,4 dozunda kullanılmalıdır. Diğer ilaçlamalar dal sıracası bulunan yerlerde olduğu gibidir.